İş kazası avukatı; SGK bildirimi, kusur, maluliyet, maddi ve manevi tazminat ile ceza ve iş mahkemesi süreçlerinde çalışanlara hukuki destek sunar.
İş kazası avukatı desteği, olayın yalnız tazminat miktarı üzerinden değerlendirilmesini değil; sağlık kayıtları, SGK bildirimi, iş güvenliği önlemleri, kusur, illiyet bağı ve ceza soruşturmasının birbiriyle uyumlu yürütülmesini gerektirir. İlk günlerde kaybolabilecek kamera, vardiya ve ekipman kayıtlarının korunması dosyanın geleceğini etkileyebilir.
Antalya ve Manavgat’ta inşaat, turizm, tarım, ulaştırma ve sanayi işlerinde meydana gelen kazalar farklı çalışma koşullarına sahiptir. Av. Ahmet Emre Çimen, işçi, hak sahibi veya işveren yönünden olay yerinden sağlık ve kurum kayıtlarına uzanan kronolojiyi inceleyerek uygun hukuki yolu belirler.
Her İşyerindeki Olay İş Kazası mıdır?
5510 sayılı Kanun, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevle başka yere gönderildiğinde, emzirme süresinde veya işverence sağlanan taşıtla işe gidiş geliş sırasında meydana gelen belirli olayları iş kazası kapsamında düzenler. Olayın işyerinde gerçekleşmesi önemli olmakla birlikte tek ölçüt değildir.
Bir olayın iş kazası sayılması ile işverenin özel hukuk bakımından kusurlu ve tazminat sorumlusu olması aynı değerlendirme değildir. SGK yönünden iş kazası kabul edilen olayda kusur dağılımı ayrıca incelenebilir. Kalp krizi, servis kazası, işyeri kavgası veya uzaktan çalışma sırasında yaşanan olaylarda koşullar ayrıntılı değerlendirilmelidir.
İlk 24 Saatte Öncelik Sırası
Sağlık ve güvenlik
İlk öncelik yaralının güvenli biçimde sağlık hizmetine ulaştırılması ve yeni bir kazanın önlenmesidir. Tedavi kayıtlarında olayın oluş biçiminin gerçeğe uygun anlatılması önemlidir. İşçinin sağlık hizmetine erişimi, delil toplama kaygısıyla geciktirilemez.
Olay yerinin korunması
Makine, ekipman veya çalışma alanı yeni risk yaratmıyorsa yetkili inceleme yapılmadan değiştirilmemelidir. Kamera görüntüsü, vardiya çizelgesi, bakım kaydı, risk değerlendirmesi, eğitim ve kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri korunur. Fotoğraf çekilirken yaralının mahremiyeti ihlal edilmemelidir.
Doğru bildirim ve tutanak
Tutanak, önceden hazırlanmış kalıp cümleler yerine olayı gören kişilerin gözlemlerini, saat ve yeri açıklamalıdır. İşçinin kusurunu kabul ettiği yönünde baskıyla imza alınması veya olayın işyeri dışında gerçekleşmiş gibi gösterilmesi ileride yeni sorumluluklar doğurabilir.
SGK Bildirimi Ne Zaman Yapılır?
4/a kapsamındaki sigortalının iş kazası, işveren tarafından kolluk kuvvetlerine derhal; SGK’ya ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilmelidir. İşverenin kontrolü dışındaki yerde meydana gelen ve öğrenmeyi engelleyen durumda süre, kazanın öğrenildiği tarihten başlayabilir. Bildirim şekli ve başlangıç günü somut olayda kontrol edilir.
Bildirim yapılmaması olayın gerçekte iş kazası olma niteliğini tek başına ortadan kaldırmaz. İşçi veya hak sahipleri Kuruma başvurabilir; Kurum incelemesi ve gerektiğinde iş kazasının tespiti davası gündeme gelebilir. Geç bildirim ise idari yaptırım ve Kurumun yaptığı bazı giderlerin işverene yöneltilmesi gibi sonuçlar doğurabilir.
İş Kazası Dosyasındaki Dört Ayrı Hukuki Hat
Süreç Temel amaç Başlıca inceleme
SGK işlemleri Olayın iş kazası niteliği ve sigorta hakları Bildirim, sağlık raporu, iş göremezlik ve Kurum kayıtları
Tazminat davası Zararın sorumlu kişilerden giderilmesi Kusur, illiyet, gelir, maluliyet ve destek ilişkisi
Ceza soruşturması Ceza sorumluluğunun belirlenmesi İş güvenliği yükümlülüğü, dikkat ve özen, sorumlu kişiler
İdari denetim ve rücu Kamu yükümlülükleri ve Kurum zararının değerlendirilmesi Kayıt, eğitim, risk analizi, bildirim ve işveren kusuru
Bu süreçler birbirini etkileyebilir ancak biri diğerinin otomatik sonucu değildir. Ceza dosyasındaki kusur değerlendirmesi hukuk mahkemesini her yönüyle bağlamayabilir; SGK’nın iş kazası kabulü de tazminatın miktarını kendiliğinden belirlemez. Dosyalardaki beyan ve delillerin çelişmemesi gerekir.
Kusur ve İlliyet Bağı Nasıl İncelenir?
İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak; riskleri önlemek, eğitim vermek, uygun ekipman sağlamak ve denetlemekle yükümlüdür. Sadece imzalı bir eğitim formunun bulunması eğitimin işe ve çalışanın anlayacağı biçime uygun verildiğini kesinleştirmez. Makine koruyucuları, çalışma yöntemi, gözetim ve iş planı fiilen incelenir.
İşçinin davranışı da kusur değerlendirmesinde ele alınabilir. Ancak “dikkatsizlik” şeklindeki genel ifade yeterli değildir; işçinin talimatı, eğitimi, deneyimi, çalışma baskısı ve güvenli alternatife erişimi araştırılır. Üçüncü kişinin eylemi, kaçınılmazlık veya sağlık kaynaklı durumlarda olayla zarar arasındaki illiyet bağı ayrıca değerlendirilir.
Asıl İşveren, Alt İşveren ve Diğer Sorumlular
Şantiyede veya ortak çalışma alanında birden fazla şirket bulunabilir. İşçinin bordro işvereni, işi yöneten asıl işveren, ekipmanın sahibi, bakım firması ve proje sorumluları farklı olabilir. Alt işveren ilişkisinin kanuna uygunluğu ve her şirketin iş güvenliği üzerindeki fiilî kontrolü belirlenir.
Sorumluluk yalnız ticaret sicilindeki şirket yöneticisi unvanına göre kurulmaz. İş sağlığı ve güvenliği profesyoneli, saha sorumlusu veya ekip liderinin görev ve yetkileri incelenebilir. Yetki devri, işverenin gözetim ve organizasyon sorumluluğunu her durumda tamamen ortadan kaldırmaz.
Maddi ve Manevi Tazminat Kalemleri
Yaralanmalı kazada geçici veya sürekli iş göremezlik, tedavi ve bakım giderleri, ekonomik geleceğin sarsılması ve SGK tarafından karşılanmayan zararlar gündeme gelebilir. Ölüm hâlinde destekten yoksun kalma, cenaze giderleri ve koşulları varsa manevi tazminat talepleri değerlendirilir. Her talep, gerçek zarar ve hukuki sorumluluk çerçevesinde hesaplanır.
Tazminat hesabında kusur oranı, kazanç, yaş, maluliyet, çalışma ihtimali ve SGK ödemelerinin etkisi dikkate alınabilir. Sağlık kurulu raporu ile hukuki maluliyet değerlendirmesi aynı olmayabilir. Dönemsel katsayı ve aktüerya yöntemleri değişebildiğinden önceden kesin rakam garantisi verilmemelidir.
Maluliyet ve Sağlık Raporlarına İtiraz
Tedavi tamamlanmadan kalıcı durum hakkında sağlıklı değerlendirme yapılamayabilir. Epikriz, ameliyat, rehabilitasyon, istirahat ve kontrol kayıtları eksiksiz toplanmalıdır. Psikolojik etkiler varsa uzman değerlendirmesiyle belgelenmesi gerekir; yalnız fiziksel yaralanmaya odaklanmak gerçek zararı eksik gösterebilir.
SGK sağlık kurulu ve yargılama sırasında alınan raporlara karşı, tıbbi bulgu ile çalışma gücüne etkisi yönünden gerekçeli itiraz yapılabilir. Raporun kazayla bağlantıyı, önceki hastalıkları ve iyileşme durumunu tartışıp tartışmadığı kontrol edilir.
İş Kazasında Arabuluculuk Zorunlu mu?
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları dava şartı arabuluculuk kapsamı dışında tutulmuştur. Taraflar isterse uyuşmazlığın niteliği ve iradeleri çerçevesinde ihtiyari arabuluculuğu değerlendirebilir.
Aynı iş ilişkisi içinde ücret, kıdem veya başka işçilik alacakları da bulunuyorsa bu taleplerin dava şartı farklı olabilir. İş kazası tazminatı istisnasının bütün işçilik taleplerine yayıldığı varsayılmamalıdır. Talepler ayrı ayrı sınıflandırılır.
Zamanaşımı ve Erken Delil Toplamanın Önemi
Tazminat ve ceza süreçlerindeki süreler olayın niteliğine, zarar ve sorumlunun öğrenilmesine, ceza zamanaşımı bağlantısına ve talep türüne göre değişebilir. SGK başvuruları, iş kazası tespiti ve işçilik alacakları aynı süreye tabi değildir. Bu nedenle tek bir “iş kazası dava süresi” üzerinden hareket edilmemelidir.
Süre uzun görünse bile kamera kaydı, vardiya bilgisi ve tanık hafızası kısa zamanda kaybolabilir. Noter tespiti, delil tespiti, kurum başvurusu veya mahkemeden kayıtların celbi gibi yöntemlerden hangisinin gerekli olduğu erken aşamada değerlendirilir.
İşverenin Kaza Sonrası Yapmaması Gerekenler
Olay yerini inceleme yapılmadan ve güvenlik gerekmedikçe değiştirmemek.
Çalışanlara aynı kalıp ifadeyi içeren tutanak imzalatmamak.
Kamera, bakım, eğitim ve vardiya kayıtlarını silmemek veya değiştirmemek.
SGK bildirimini tazminat kabulü sanarak geciktirmemek.
Yaralı işçiyi tedavi ve rapor haklarından vazgeçmeye zorlamamak.
Kusur değerlendirmesi tamamlanmadan kamuya kesin açıklama yapmamak.
Şeffaf ve gerçeğe uygun olay incelemesi, işverenin savunması için de önemlidir. Kaza kök nedeninin belirlenmesi benzer olayların önlenmesini sağlar; yalnız sorumlu aramaya odaklanan inceleme güvenlik açığını sürdürebilir.
Antalya’da İş Kazası Dosyasının Hukuki Yönetimi
Av. Ahmet Emre Çimen, Antalya ve Manavgat’ta iş kazası dosyalarında SGK bildirimi, sağlık belgeleri, iş güvenliği kayıtları ve tanık anlatımlarını tek kronolojide toplar. İşçi ve hak sahipleri açısından tespit ve tazminat talepleri; işveren açısından bildirim, delil koruma ve sorumluluk savunması dosyaya özgü yürütülür.
Olayın iş kazası niteliği, kusur ve zarar miktarı farklı kurum ve mahkemelerce somut delillere göre değerlendirilir. Önceden kesin tazminat veya kusursuzluk sonucu söylenemez.
Sıkça Sorulan Sorular
İş kazası SGK’ya kaç günde bildirilir?
4/a sigortalıları bakımından işveren, kazayı kural olarak olaydan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirir; kontrol dışındaki olaylarda öğrenme tarihi etkili olabilir.
İşveren bildirim yapmazsa işçi ne yapabilir?
İşçi veya hak sahipleri SGK’ya başvurabilir; Kurum incelemesi ve gerektiğinde iş kazasının tespiti davası değerlendirilebilir.
Servis aracındaki kaza iş kazası sayılır mı?
İşverence sağlanan taşıtla işe gidiş geliş sırasında meydana gelen olaylar kanundaki koşullarla iş kazası kabul edilebilir.
İşçinin kusuru varsa tazminat alamaz mı?
İşçinin kusuru hesap ve sorumluluğu etkileyebilir; ancak tek başına her durumda bütün hakları ortadan kaldırmaz. Kusur ve illiyet ayrıntılı incelenir.
İş kazası davasından önce arabuluculuk zorunlu mu?
İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat ile ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında dava şartı arabuluculuk uygulanmaz.
Kamera kaydı silinirse dava açılamaz mı?
Hayır. Sağlık, tanık, vardiya, ekipman ve kurum kayıtları kullanılabilir. Ancak kayıp görüntünün korunması için erken başvuru önemlidir.
SGK ödeme yaparsa işverenden tazminat istenemez mi?
SGK ödemelerinin özel hukuk tazminatına etkisi hesaplamada değerlendirilir; ödeme yapılması diğer sorumlulukları otomatik olarak sona erdirmez.